หน้าแรก · งานเครื่องยนต์ · หน่วย ย.1

ปวช. พร้อมสอน ค่าตัวอย่างในโจทย์

เครื่องยนต์ 4 จังหวะ และอัตราส่วนกำลังอัด

รายวิชา 20101-2001 งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีน (รหัส ปวช. 2567 ตรงกับ 2562) · สูตร 13.1–13.2 · เนื้อหาจากเอกสารวิจัย

ไปแบบทดสอบ

จุดประสงค์การเรียนรู้

ผู้เรียน ปวส. ใช้หน่วยนี้ทบทวนแล้วต่อทฤษฎีในวิชา 30101-2003 เครื่องยนต์สันดาปภายใน โดยไม่สับสนระหว่างแบบจำลองทางเทอร์โมไดนามิกส์กับเครื่องจริง

เครื่องยนต์สันดาปภายในและชิ้นส่วนหลัก

เครื่องยนต์สันดาปภายใน (internal combustion engine) คือเครื่องต้นกำลังที่เผาไหม้เชื้อเพลิงภายในห้องเผาไหม้ แล้วใช้แรงดันแก๊สร้อนดันลูกสูบให้เคลื่อนที่ ข้อเหวี่ยงแปลงการเคลื่อนที่ขึ้น–ลงเป็นการหมุน เพื่อส่งกำลังต่อไปยังระบบส่งกำลัง

คำศัพท์ที่ใช้คู่กับแผนภาพ: จุดตายบน (TDC) จุดตายล่าง (BDC) ช่วงชัก (stroke) เส้นผ่านศูนย์กลางกระบอกสูบ (bore) ความจุเครื่องยนต์ ลำดับการจุดระเบิด (firing order)

วัฏจักร 4 จังหวะ

เครื่องยนต์ 4 จังหวะใช้ 2 รอบของเพลาข้อเหวี่ยง ต่อ 1 วัฏจักรการทำงาน (4 จังหวะของลูกสูบ) กดทีละจังหวะหรือเล่นอัตโนมัติบนแผนภาพ

แผนภาพตัดตามยาวแบบเคลื่อนไหว

ท่อร่วมไอดี ท่อร่วมไอเสีย หัวเทียน เพลาข้อเหวี่ยง ลิ้นไอดี ลิ้นไอเสีย ลูกสูบ

จุดที่เครื่องยนต์ดีเซลต่างจากแก๊สโซลีน

ความปลอดภัย: ระวังคมของชิ้นส่วน น้ำมันบนพื้น ห้ามหมุนเครื่องด้วยสตาร์ทขณะมีคนทำงานบริเวณสายพานหรือพัดลม ใช้แท่นจับเครื่องยนต์ที่มั่นคง

สูตร: ปริมาตรกระบอกสูบ และอัตราส่วนกำลังอัด

อัตราส่วนกำลังอัด (compression ratio) คืออัตราส่วนปริมาตรเมื่อลูกสูบอยู่จุดตายล่างต่อปริมาตรเมื่ออยู่จุดตายบน

ค่าที่ใช้จริงขึ้นกับออกแบบของผู้ผลิต อย่าใช้ตัวเลขกลางเป็นสเปกซ่อม ต้องวัดกำลังอัดเทียบคู่มือ

ค่าตัวอย่าง เครื่องยนต์ 4 สูบ D = 80 mm, L = 90 mm → Vs = 0.7854 × 8.0² × 9.0 = 452.4 cc ต่อสูบ ความจุ = 1,809.6 cc ≈ 1.81 ลิตร   ถ้า Vc = 45 cc → CR = 497.4 / 45 = 11.05 : 1

เครื่องคิดเลขอัตราส่วนกำลังอัด

ค่าตั้งต้นเป็นโจทย์ตัวอย่างในเอกสาร ไม่ใช่ข้อมูลรถรุ่นใด

ใบงานปฏิบัติ

ปรับตามเครื่องฝึกและคู่มือรุ่นนั้น ห้ามแต่งสเปกเอง

จุดประสงค์: ชี้ชิ้นส่วนหลัก อธิบาย 4 จังหวะ และคำนวณ Vs กับ CR จากค่าที่วัดหรือค่าที่ครูกำหนด

เครื่องมือ: หุ่นจำลองหรือเครื่องยนต์ฝึก, เวอร์เนียร์หรือบอร์เกจตามที่ครูจัดให้, ฟีลเลอร์เกจถ้ามีการวัดระยะลิ้น, คู่มือ, แว่นตา, ถุงมือ

  1. ตรวจความปลอดภัยและแท่นจับเครื่องยนต์ให้มั่นคง
  2. ชี้และเรียกชื่อเสื้อสูบ ฝาสูบ ลูกสูบ ก้านสูบ ข้อเหวี่ยง ลิ้นไอดี ลิ้นไอเสีย มู่เล่
  3. หมุนเครื่องด้วยมือตามทางที่คู่มือกำหนด สังเกตจังหวะดูด อัด ระเบิด (ตำแหน่งจุดระเบิด) และคาย
  4. วัดหรือรับค่า D และ L จากครู แล้วคำนวณ Vs และความจุ   ค่าที่วัด: D ______ mm   L ______ mm   จำนวนสูบ ______
  5. คำนวณ CR หากทราบ Vc หรือใช้ค่าที่ครูให้เป็นค่าตัวอย่าง   Vc ______ cc   CR ______ : 1
  6. บันทึกและเทียบคู่มือถ้าเป็นการวัดจริง จากนั้นเก็บเครื่องมือ ทำความสะอาดตาม 5ส

ที่สำหรับคำนวณ / บันทึก

แบบทดสอบท้ายหน่วย

เลือกคำตอบที่ดีที่สุด แล้วกดตรวจคำตอบเพื่อดูคะแนนทันที ข้อที่ใช้ตัวเลขเป็นค่าตัวอย่าง ข้อสอบชุดนี้เป็นสื่อฝึก ไม่ใช่ข้อสอบมาตรฐานวิชาชีพ

1. จังหวะที่ลิ้นไอดีเปิด ลิ้นไอเสียปิด ลูกสูบเคลื่อนจากจุดตายบนลงจุดตายล่าง คือจังหวะใด

2. อัตราส่วนกำลังอัด คือข้อใด

3. เครื่องยนต์ 4 จังหวะใช้กี่รอบของเพลาข้อเหวี่ยงต่อหนึ่งวัฏจักร

4. ค่าตัวอย่าง เครื่อง 4 สูบ D = 80 mm, L = 80 mm ความจุประมาณเท่าใด

5. ค่าตัวอย่าง Vs = 400 cc, Vc = 50 cc ค่า CR เท่ากับข้อใด

6. จุดตายบน (TDC) คือตำแหน่งที่ลูกสูบ

7. ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับเครื่องยนต์ดีเซลเมื่อเทียบกับแก๊สโซลีน

8. ในเครื่องยนต์ 4 จังหวะ เพลาลูกเบี้ยวหมุนสัมพันธ์กับเพลาข้อเหวี่ยงโดยทั่วไปอย่างไร

สแกนเพื่อเปิดแบบทดสอบบนโทรศัพท์

รหัส QR ใช้ได้เมื่อเว็บถูกโฮสต์เป็น http/https หากเปิดจากไฟล์ในเครื่อง ให้วางที่อยู่เว็บด้านล่างแล้วกดสร้างใหม่